Op de grens van Nederland en Vlaanderen ligt een bijzonder natuurgebied: het Grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide. Kijk ook eens op de website www.grensparkzk.nl
Na een voorbereiding van ruim tien jaar vond op 17 oktober 2001 de definitieve instelling ervan plaats. In de reeks van nationale parken neemt De Zoom-Kalmthoutse Heide een unieke plaats in. Het is namelijk het eerste en voorlopig enige grensoverschrijdende park.
Beleidplan beheer en inrichting
De bijzondere natuur van het grenspark De Zoom-Kalmthoutse Heide wordt bedreigd door problemen als verdroging, voedselverrijking en ongecontroleerde recreatiedruk. Er is daarom een samenwerkingsverband gestart over de landsgrens heen. Het gebied is door de Vlaamse en Nederlandse overheid aangewezen als grensoverschrijdend park in het kader van de ‘Benelux-overeenkomst inzake natuurbehoud en landschapsbescherming’. Voor de periode tot 2014 is er een ‘Beleidsplan beheer en inrichting’ opgesteld. Het beleidsplan wil alle betrokkenen bij elkaar brengen om samen te werken aan het behoud van en de zorg voor dit prachtige gebied. Heel wat werken, die de natuur ten goede komen, zijn al op basis van dit plan uitgevoerd. Andere resultaten zijn een informatieve bezoekerskaart, een Grenspark-fietsroute, de bewegwijzering van een achttal wandelroutes en de aanleg van ruiterpaden.
Door de definitieve instelling als grenspark kunnen de werkzaamheden worden uitgebouwd en nieuwe projecten worden aangepakt.
Flora en fauna
Een van de belangrijkste kenmerken van het Grenspark is de afwisseling in het landschap. Men vindt er natte en droge heide, prachtige vennen, uitgestrekte bossen en duinen. Ook de flora en fauna kennen in dit gebied een rijke variatie. In de maanden juni en juli wordt de natte heide paars gekleurd door de dophei, terwijl in augustus en september de struikhei zich in zijn volle glorie toont. De kleine zonnedauw is een voorbeeld van een plant die elders schaars is, maar in het Grenspark nog volop voorkomt. Dit vleesetende plantje komt voor op de natte stukken. Op de vele duinen groeien pioniersplanten als zandzegge en buntgras.
In de vennen komen, door het zure en voedselarme water, geen vissen voor. In de lente- en zomermaanden zweven er boven het water wel vele soorten libellen, zoals de slanke waterjuffers en de grote, zware echte libellen. In de maanden maart en april broedt de wulp, onze grootste waadvogel, in het Grenspark. In de konijnenholen dichtbij de vennen broeden bergeenden. Op de vochtige heide en in de bossen houden zich heikikkers op; in de zeer droge duinzanden komen zelfs rugstreeppadden voor. De duinen vormen tevens de leefomgeving van interessante insectensoorten als de zandloopkever, bijenwolf en mierenleeuw.
Grazers in de heide
De heidelandschappen van het Grenspark worden ook wel aangeduid als halfnatuurlijk. Eeuwenlang gebruikte de mens deze gronden als graasweide voor runderen en schapen. Dit zorgde voor het ontstaan van een heel bijzonder landschap. Heidegronden zijn nu zeldzaam geworden en er wordt grote waarde gehecht aan het behoud ervan. In het gebied zijn daarom diverse kuddes uitgezet, waaronder geiten, runderen en IJslandse pony’s.
Een bezoek aan het Grenspark
In het Grenspark zijn acht bewegwijzerde wandelroutes uitgezet. Bezoekers kunnen zo een prachtige indruk krijgen van de rijke natuur in dit gebied. Op diverse plaatsen in het park staan informatieborden opgesteld met daarop onder andere een overzicht van de routes. Afhankelijk van de weersomstandigheden kan het gebied erg nat zijn of juist droog. Stevige wandelschoenen of laarzen zijn daarom aan te bevelen.
Rondom het Grenspark is een fietsroute uitgezet: de Grenspark-fietsroute. Deze 32 kilometer lange, bewegwijzerde route voert de fietser langs en gedeeltelijk ook door de kenmerkende landschapselementen van het natuurgebied.
Nadere informatie en brochures zijn onder andere verkrijgbaar bij het VVV-agentschap in Hoogerheide en bij Natuureducatief Centrum de Vroente in Kalmthout (B). Border park de Zoom - Kalmthout Heath
